Đa phần người ta gọi anh là nhạc sỹ. Cũng có người (dựa vào số lượng tác phẩm anh đã xuất bản) mà gọi anh là nhà thơ, nhà văn. Trên danh thiếp của anh thì lại ghi một chức danh: Chủ tịch HĐQT Công ty CP xây dựng hạ tầng Việt – Pháp. Băn khoăn mãi, cuối cùng tôi quyết định trò chuyện cùng anh với tư cách một kiến trúc sư – người đang góp phần kiến tạo những công trình kiến trúc với phong cách mới, đồng thời là người đàn ông đang miệt mài xây dựng hạnh phúc gia đình.

KTS., Nhạc sỹ Nguyễn Vĩnh Tiến: Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam… - Ảnh 1.
Chào anh Nguyễn Vĩnh Tiến! Anh có thể cho độc giả tạp chí Tư Vấn Tiêu & Dùng được biết: làm kiến trúc sư và làm nhạc sỹ, đâu mới là nghề tay phải của anh? Hiện công việc cụ thể của anh trong lĩnh vực kiến trúc là gì?

Đương nhiên tôi là một kiến trúc sư, vì đó là chuyên ngành chính tôi được đào tạo. 17 tuổi tôi đã bắt đầu học tại ĐH Kiến trúc Hà Nội và bắt đầu hành nghề từ năm 1996 – tức là cách đây 20 năm. Còn trong lĩnh vực âm nhạc, cụ thể là sáng tác ca khúc, là một niềm đam mê, là người bạn song hành của những kiến trúc sư. Khi không có hợp đồng hay chủ đầu tư chậm thanh toán tiền, đôi khi buồn quá tôi cầm cầm cây đàn guitar lên mà nghêu ngao cho đỡ buồn, lại thành ca khúc đấy thôi… (cười)

Anh bước chân vào nghề với dấu ấn là quy hoạch các khu công nghiệp, thiết kế nhà máy, thiết kế các khu đô thị mới… Vậy anh có quan tâm đến những giải pháp kiến trúc cho nhà ở, nhà riêng không anh? Liệu có tồn tại thể loại kiến trúc nào gọi là "dân gian đương đại" giống như âm nhạc của anh không?

Chuyên ngành thiết kế của tôi khi học đại học là thiết kế công trình dân dụng, khi học cao học là thiết kế đô thị với di sản và phát triển bền vững, khi làm nghiên cứu sinh ở Pháp lại chuyển hóa thành lĩnh vực quy hoạch đô thị với câu hỏi về bản sắc đô thị và tương lai các thành phố vừa và nhỏ ở Việt Nam. Làm thế nào đáp ứng tối ưu 2 tiêu chí vừa dân gian vừa đương đại? Dân gian là kết tinh của truyền thống, dân gian đòi hỏi sự nghiên cứu sâu sắc về lịch sử. Còn chuyển động của đời sống đương đại bao gồm: những phát minh công nghệ mới về vật liệu xây dựng, những xu hướng sử dụng năng lượng mới trong kiến trúc, những lối sống của giới trẻ đang được hình thành… Khởi nghiệp của tôi là quy hoạch các khu công nghiệp, rồi thiết kế nhà máy. Nhà máy kính nổi Viglacera là công trình đầu tiên tôi thực hiện với cương vị chủ trì kiến trúc. Rồi tiếp đó, tòa nhà BMC ở Hà Tĩnh cao 16 tầng cũng là điểm nhấn quan trọng cho tỉnh hay khách sạn Touranne Đà Nẵng với những đường uốn lượn mềm mại bên bờ biển Mỹ Khê… Gần đây, bộ phim Người phán xử đang hot trên truyền hình, khán giả đặc biệt quan tâm đến ngôi biệt thự của ông trùm Phan Quân trong phim. Ngay cả tôi cũng bất ngờ, mình chính là tác giả của biệt thự này, trong tổng thể một khu 18 ngôi biệt thự mang phong cách "Tân Đông Dương" được thiết kế từ 10 năm trước. Kiến trúc là một niềm đam mê đặc biệt, với tôi kiến trúc là một nghề tổng hợp của lịch sử, văn hóa, văn học, âm nhạc. Kiến trúc chính là cấu trúc, từ đó có thể thấy những công trình của tôi đều nỗ lực mang đến tinh thần "dân gian đương đại", cũng giống như âm nhạc của tôi vậy. Tôi nghiên cứu khí hậu và vật liệu của địa phương, rồi dùng kiến thức và công nghệ hiện đại để thiết kế, xây dựng. Đồng thời tôi cũng thích sự chuyển động của đương đại, nên yếu tố dân gian chỉ chiếm tỉ trọng 10 - 20% trong các sản phẩm của tôi mà thôi.

KTS., Nhạc sỹ Nguyễn Vĩnh Tiến: Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam… - Ảnh 2.

Ngôi biệt thự của ông trùm Phan Quân trong phim Người phán xử.

Vậy anh có cảm thấy Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng đang quá thừa máy điều hòa mà quá thiếu cây xanh hay không? Chúng ta phải làm gì khi mùa hè đang ngày càng nóng lên?

Biến đổi khí hậu luôn là vấn đề nóng, không chỉ của Việt Nam mà của toàn thế giới. Những ngày thời tiết nóng kỷ lục, lạnh kỷ lục hay mưa bão kỷ lục… chính là câu trả lời nhãn tiền nhất cho việc chúng ta phá bỏ cây xanh, xả thải ô nhiễm ra môi trường… Cho nên, điều chúng ta cần làm nhất bây giờ là tìm một giải pháp cho tương lai. Hiện nay ở Việt Nam có trào lưu kiến trúc xanh, mà các kiến trúc sư thiết kế rất nhiều cây xanh ở nội và ngoại thất. Điều đó cũng dễ hiểu vì cây xanh cho bóng mát, cung cấp oxy, ngoài ra còn cung cấp rau trái cho cư dân đô thị. Vì thế, dù là người đứng ở vị trí quy hoạch cả thành phố, hay ai đó thiết kế một khu đô thị, hay bạn chỉ là chủ một căn hộ chung cư đi nữa, hãy tìm cách trồng càng nhiều cây càng tốt. Riêng đối với tôi cây xanh là người bạn làm giảm áp lực trong cuộc sống.

Nói riêng về nhà ở của hộ gia đình nhé. Một người đã viết ra những câu từ như "một mình bà đội cả trời nắng to", "và nắng theo em bên dòng sông vắng" hay "mơ đến những ngày hè nắng chang chang"… thì có quan tâm đến chuyện làm sao để nhà mát không ạ? Phải chăng cái điều hòa hiện đang là giải pháp duy nhất?

Nói đến nhà mát thì nhiều giải pháp lắm. Trồng cây như tôi nói ở trên là giải pháp đầu tiên. Tiếp theo, các cụ nói không sai đâu, "nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm". Sự bừa bộn trong sắp xếp nội thất có thể khiến đồ đạc trong nhà hấp thụ năng lượng nhiều hơn, khiến bạn lãng phí điện năng tiêu thụ bởi việc bật điều hòa. Giải pháp thứ ba là sử dụng vật liệu hợp lý, như là việc sử dụng vật liệu kính giảm tia UV và tiết kiệm năng lượng... Lưu ý tránh xa những vật liệu hút nhiệt, mà hãy làm bạn với những vật liệu tiêu nhiệt. Tiếp theo, là cân nhắc các yếu tố địa nhiệt, thủy nhiệt, phương nhiệt… Ví dụ như bạn đi vào hang, đi xuống hầm… cảm thấy luôn mát lạnh là nhờ địa nhiệt. Bạn ở gần ao hồ, hay trong nhà có bể cá, suối nhân tạo thì cũng thấy mát mẻ hơn nhiều. Về phương hướng thì ở nước ta, luôn luôn chọn hướng nhà Đông Nam là mát nhất. Biện pháp cuối cùng, hiệu quả nhất, và tổng hợp được tất cả những giải pháp trên, đó là… thuê tôi thiết kế nhà nhé (cười).

KTS., Nhạc sỹ Nguyễn Vĩnh Tiến: Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam… - Ảnh 3.

Sáng tác ca khúc, là một niềm đam mê, là người bạn song hành của kiến trúc sư Nguyễn Vĩnh Tiến.

Với tư cách là một kiến trúc sư, anh sẽ làm những gì cho nhà mình được mát hơn? Dùng vật liệu làm mát? Thiết kế không gian? Hay sử dụng hợp lý đồ nội thất?

Nói ra bạn đừng cười nhé, tôi chọn "làm mát" bằng cách… về quê ở. Chỉ có về quê bạn mới có điều kiện để chọn hướng nhà, trồng cây xung quanh, đào ao ngay bên cạnh… Cá nhân tôi cho rằng, tương lai cho nơi ở của con người không phải là đô thị. Còn tạm thời, nếu bạn vẫn đang phải sống trong những "chiếc hộp" ở thành phố, hãy cố gắng sắp xếp nội thất thông thoáng, giữ nhà sạch, trồng cây ngoài ban công…

Các cụ ta xưa thường căn dặn con cháu: "lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam", tôi nghĩ yếu tố con người cũng góp phần không nhỏ vào việc chúng ta cảm thấy "nóng" hay "mát" đấy anh nhỉ. Nhân đây, xin gửi lời chúc hạnh phúc tới anh chị nhân dịp tân hôn. Hiện tại, anh thấy "mát" chứ?

Tôi mát rượi ấy chứ (cười). Các cụ nói chả sai câu nào nhỉ. Lấy được người vợ tính tình dịu dàng, dung nhan hiền hòa thì tâm tư chúng ta cũng thoái mái, từ đó mà mọi việc cũng hanh thông. Lê Vi, vợ mới cưới của tôi là một cô gái nhân hậu, dịu dàng nhưng cũng rất cởi mở và tôn trọng sáng tạo. Cô ấy là một biên đạo múa, hiện nay do đang có bầu nên tạm thời xa rời sàn tập một thời gian. Hàng ngày ở nhà, cô ấy làm những chiếc bánh thạch 3D đủ màu hoa lá để bán cho bạn bè, người quen. Nhìn những chiếc bánh thạch 3D đầy màu sắc của cô ấy, tôi cũng thấy mát lòng mát dạ lắm (cười).

Chuyện này có thể hơi tế nhị một chút. Anh có 3 con riêng và sắp có con chung với vợ trẻ mới cưới. Anh sẽ điều hòa các mối quan hệ thế nào để tổ ấm được yên và... ấm?

Vợ cũ của tôi và cả gia đình riêng của cô ấy hiện tại, tương đối ổn định. Ngày tôi kết hôn, cô ấy cũng gửi hoa đến chúc mừng. Chúng tôi quan niệm, khi đã hết duyên thì chúng tôi lại thành bạn, tất cả vì tương lai của Bống, Nhím, Cua. Với 3 con của mình, tôi thường tâm sự với các cháu như những người bạn. Tôi nói: "Em bé sắp chào đời cũng sẽ là em ruột của các con. Hãy yêu thương nhau nhé và hãy tin ở bố. Bố sẽ làm tất cả vì tương lai các con". Còn Lê Vi, cô ấy rất tin vào Phật pháp và hướng thiện. Bản thân cô ấy luôn tâm niệm: "Nghe được gì coi như không để vào tai. Miệng nói ra thêm nhiều lời hòa nhã. Lòng chỉ chất chứa trọn vẹn bao dung..." Không ngờ được đây là suy nghĩ của một cô gái 9x nhỉ? (cười)

KTS., Nhạc sỹ Nguyễn Vĩnh Tiến: Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam… - Ảnh 4.
Một ngôi nhà, một gia đình sẽ luôn an yên, mát lành khi những người sống trong đó sống thanh thản, nhỏ nhẹ với nhau, anh có nghĩ vậy không? Với tư cách là một người đàn ông, một người chủ gia đình, anh đã "thiết kế" cuộc sống gia đình mình ra sao để tránh những xung đột?

Tôi thiết kế cho những sản phẩm kiến trúc của mình dung hòa với thiên nhiên, gìn giữ được bản sắc của cha ông, đồng thời phù hợp với xu thế và chuyển dịch của hiện đại. Mỗi tác phẩm là một niềm vui và sự tiện nghi dành cho chủ nhà. Mỗi tác phẩm là nơi lưu giữ quá khứ, hiện tại và cả tương lai. Phương châm xuyên xuốt trong những thiết kế của tôi đó là sự thích ứng. Tôi nghĩ trong cuộc sống gia đình, nên có những chuyến đi cả nhà cùng nhau lên rừng xuống biển, hay đơn giản là về quê lội ao bắt cá, dễ hơn nữa là cuối tuần cả nhà rủ nhau đến bể bơi tắm mát… Khi con người có tình cảm, có sự gắn bó và những kỷ niệm chung với nhau, tự khắc tâm tính cũng trở nên mát mẻ, dễ chịu và dồi dào năng lượng mới.

KTS., Nhạc sỹ Nguyễn Vĩnh Tiến: Lấy vợ hiền hòa, làm nhà hướng Nam… - Ảnh 5.

Một mô hình thiết kế của kiến trúc sư Nguyễn Vĩnh Tiến.

Và cuối cùng, một bí quyết của riêng anh. Khí hậu càng ngày càng khắc nghiệt, con người khó có thể nhờ vào thời tiết để điều hòa tâm trạng nữa. Vậy chúng ta nên làm gì để nhẹ nhàng trôi qua những ngày nóng 41 – 42 độ?

Nên nghe nhạc của Nguyễn Vĩnh Tiến! Như bài "Giọt sương bay lên" hay "Sông ơi đừng chảy"… chẳng hạn (cười).

Cảm ơn anh đã dành thời gian chia sẻ với độc giả Tiêu & Dùng. Xin chúc anh hạnh phúc, may mắn trong cuộc sống!

KTS Nguyễn Vĩnh Tiến: Một số công trình & giải thưởng tiêu biểu:

- Thiết kế phục dựng Cổng Quảng Đức - Kinh Thành Huế (1996 -1997).

- Chủ trì Thiết kế một số hạng mục của Nhà máy Kính nổi đầu tiên ở Việt nam (Viglacera) (2001).

- Chủ trì Thiết kế giảng đường B1 Đại học Bách Khoa Đà Nẵng (1999).

- Thiết kế Toà Nhà Trung tâm Thương mại và Khách sạn BMC 15 tầng ở Hà Tĩnh (2002-2005).

- Thiết kế quy hoạch Quảng trường trung tâm Thành phố Thái Bình (2006).

- Thiết kế Chùa Viễn Sơn (Sơn Tây) (2009).

- Chủ trì thiết kế quy hoạch và kiến trúc Đại học Phòng cháy chữa cháy – Bộ Công an.

- Chủ trì và thiết kế cứu trúc Ủy ban Cứu hộ cứu nạn Quốc gia – Bộ Quốc phòng.

- Chủ trì Thiết kế "G9 resort" theo phong cách "Tân Đông Dương" tại Đồng Mô, Hà Nội – phim trường bộ phim "Người phán xử".

- Giải nhất "Giải thưởng sáng tạo kỹ thuật Việt Nam VIFOTEC 1994" về đề tài "Kiến trúc cổ Việt Nam".

- Giải nhất nghiên cứu khoa học Bộ Giáo dục và Đào tạo 1994.

- Huy chương tuổi trẻ Sáng tạo 1994.

- Được chọn là một trong 10 gương mặt trẻ xuất sắc của Việt Nam năm 2005.

- Nguyên Trưởng khoa kiến trúc Đại học Chu Văn An. Hiện đang thiết kế rất nhiều khu biệt thự, khu đo thị mới, khu resort, nhà cao tầng, và nhiều công trình dân dụng trong phạm vi cả nước.